مقدمه
زخم بستر (Pressure Ulcer یا Bedsores)، زخمی است که در اثر فشار مداوم بر روی نواحی خاصی از بدن ایجاد میشود. این زخمها معمولاً در افراد بستریشده و کسانی که قادر به حرکت نیستند ایجاد میشود. عدم تغییر وضعیت بدن در افراد معلول، مسن، یا کسانی که به مدت طولانی بستری هستند، باعث کاهش جریان خون در نواحی تحت فشار شده و در نهایت به زخمهای بستر منجر میشود.
علل ایجاد زخم بستر
- فشار مداوم: اگر قسمتهایی از بدن، مانند باسن، پاشنه پا، آرنج، و پشت، به مدت طولانی تحت فشار قرار گیرند، جریان خون محدود میشود و این امر به آسیب بافتها و ایجاد زخم بستر منجر میشود.
- اصطکاک: حرکت بدن بر روی تخت یا ویلچر ممکن است باعث سایش و ایجاد زخم شود.
- رطوبت: عرق کردن، ترشحهای بدن، و یا عدم توانایی کنترل ادرار و مدفوع میتواند پوست را نرم کرده و خطر ایجاد زخم را افزایش دهد.
- سوء تغذیه و کمآبی: عدم دریافت مواد مغذی کافی، به ویژه پروتئین، ویتامین C و زینک، میتواند به کاهش توانایی بدن برای ترمیم بافتهای آسیبدیده کمک کند.
- بیماریها و مشکلات عروقی: بیماریهایی که باعث کاهش جریان خون و آسیب به عروق میشوند، مانند دیابت، نیز میتوانند به زخمهای بستر منجر شوند.
مراحل زخم بستر
زخم بستر به ۴ مرحله اصلی تقسیم میشود:
- مرحله ۱: پوست در ناحیه تحت فشار قرمز و حساس میشود. این مرحله بدون شکستگی پوست است و اگر به موقع تشخیص داده شود، قابل برگشت است.
- مرحله ۲: پوست ترک خورده یا زخمهای سطحی مانند تاول ایجاد میشود. در این مرحله، بافت زیرین نیز آسیب دیده است.
- مرحله ۳: زخم به لایههای عمقیتر پوست رسیده و به بافت چربی زیرین نفوذ میکند. این مرحله جدیتر است و نیاز به مراقبت ویژه دارد.
- مرحله ۴: آسیب به عضلات، تاندونها و حتی استخوانها میرسد. این مرحله به شدت جدی بوده و خطر عفونتهای خطرناک و مرگ وجود دارد.
پیشگیری از زخم بستر
- تغییر وضعیت مکرر: افرادی که بستری هستند، باید حداقل هر ۲ ساعت یک بار وضعیت بدن خود را تغییر دهند تا از ایجاد فشار مداوم بر نواحی حساس جلوگیری شود.
- استفاده از بالشتکها و تشکهای مخصوص: تشکهای ضد زخم بستر و بالشتکهای فومی میتوانند به توزیع یکنواخت فشار کمک کنند.
- حفظ بهداشت و خشکی پوست: تمیز نگه داشتن پوست و جلوگیری از رطوبت بیش از حد میتواند از بروز زخم جلوگیری کند.
- تغذیه مناسب: مصرف پروتئین، ویتامینها و آب کافی برای سلامت پوست و بهبود زخمها ضروری است.
- مراقبت از پوست: استفاده از کرمها و مرطوبکنندههای مناسب میتواند به محافظت از پوست کمک کند.
خطرات و عوارض
اگر زخم بستر به موقع درمان نشود، ممکن است عوارض جدی مانند عفونت بافتهای عمیق، سپتیسمی (عفونت خون)، استئومیلیت (عفونت استخوان)، و حتی مرگ را به دنبال داشته باشد.
نتیجهگیری
زخم بستر یک وضعیت جدی است که نیازمند توجه دقیق و مراقبت مداوم است. پیشگیری از زخم بستر با تغییر موقعیت بدن، مراقبتهای پوستی مناسب، و تغذیه سالم میتواند از بروز این عارضه جلوگیری کند. در صورت بروز زخم، درمان زودهنگام و مداوم ضروری است تا از پیشرفت آن جلوگیری شود.
